نقش کلسیم در بدن

نقش کلسیم در بدن

بشر روز به روز به دنبال پیدا کردن مواد مغذی است تا هر چه بیشتر سلامت خود و بدنش را تامین کند. یکی از مهمترین مواد مغذی که در حفظ سلامتی بدن انسان بسیار مهم بوده، کلسیم است. شاید کمتر کسی باشد که از تاثیر شگفت انگیز این ماده بر روی استخوان ها و دندان ها بی اطلاع باشد. خواص و نقش کلسیم در بدن انسان ما را وا داشت که در این مطلب به صورت کامل به این موضوع بپردازیم.

 

نقش کلسیم در بدن انسان

کلسیم ماده معدنی است که می توان آن را به وفور در مواد غذایی پیدا کرد. نقش اصلی کلسیم در بدن انسان استحکام استخوان ها و انجام طیف وسیعی از عملکردهای مهم است. در واقع می توان عنوان کرد که کل کلسیم موجود در بدن در استخوان ها و دندان ها ذخیره خواهند شد و نقش کلسیم نیز بهبود ساختار و سختی آن هاست. از سوی دیگر بدن برای حرکت دادن ماهیچه ها و همچنین برای انتقال پیام بین اعصاب و مغز نیز به کلسیم نیاز دارد.

به تمامی این موارد باید این نکته را هم اضافه کرد که کلسیم برای کمک به رگهای خونی در حرکت دادن خون در بدن و کمک به ترشح هورمون ها و آنزیم ها نیز استفاده می شود. همانطور که اشاره شد، کلسیم را می توان در بسیاری از مواد غذایی پیدا کرد و همینطور می توان آن را به صورت مکمل هایی که در بازار به فروش می رسند نیز یافت. همچنین بهتر است بدانید که در کنار کلسیم، شما نیاز به ویتامین D نیز پیدا خواهید کرد، زیرا این ویتامین به جذب هرچه بهتر کلسیم در بدن کمک خواهد کرد.

 

تنظیم کلسیم در بدن انسان چگونه انجام می شود؟

باید بدانید که بدن به صورت دقیق میزان کلسیم موجود در سلول ها و خون را کنترل می کند. بدن انسان برای حفظ سطح ثابت کلسیم در خون، کلسیم موجود در استخوان ها را به سمت خون منتقل می کند. به همین دلیل اگر افراد به صورت کامل کلسیم مورد نیاز بدن را تامین نکنند، مقدار زیادی از کلسیم موجود در استخوان را از دست می دهند و به سادگی به بیماری هایی مانند پوکی استخوان مبتلا خواهند شد.

برای اینکه سطح کلسیم مورد نیاز در استخوان و خون به صورت دقیق حفظ شود، هر فرد بالغ باید روزانه بین 1000 تا 1500 میلی گرم کلسیم وارد بدن خود کند. از آن رو که نقش کلسیم در بدن انسان بسیار پر رنگ است، شما باید میزان کلسیم موجود در بدنتان را کنترل کنید.

سطح کلسیم موجود در خون به کمک دو هورمون زیر تنظیم خواهد شد:

  • هورمون پاراتیروئید
  • کلسیتونین

 

  • هورمون پاراتیروئید

هورمون پاراتیروئید توسط چهار عدد غده پاراتیروئید که در اطراف غده تیروئید در گردن وجود دارد، تولید می شوند. زمانی که سطح کلسیم در خون کاهش پیدا می کند، غدد پاراتیروئید، هورمون پاراتیروئید بیشتر و زمانی که سطح کلسیم در خون افزایش پیدا می کند، غدد پاراتیروئید، هورمون تیروئید کمتری تولید می کنند. هومون پاراتیروئید وظایف زیر را در بدن به عهده دارد:

  • با تحریک کردن استخوان ها، کلسیم را در خون آزاد می کند.
  • باعث می شود کلیه ها کلسیم کمتری را به وسیله مجرای ادراری دفع کنند.
  • دستگاه گوارش را تحریک می کند تا کلسیم بیشتری جذب کند.
  • باعث می شود کلیه ها ویتامین D جذب کنند، که خود این عمل موجب می گردد تا دستگاه گوارش کلسیم بیشتری را جذب کند.

 

  • کلسیتونین

کلسیتونین توسط سلول های غده تیروئید تولید می شود. با کاهش سرعت تجزیه استخوان ها، این هورمون سطح کلسیم را در خون به مقدار کمی کاهش خواهد داد.

 

مقدار کم کلسیم در خون را هیپوکالمی و مقدار زیاد کلسیم در خون را هیپرکالمی می نامند.

 

بهترین منابع برای جذب کلسیم در بدن

همانطور که اشاره شد، نقش کلسیم در بدن انسان بسیار حائز اهمیت است. از این رو باید به کمک مواد غذایی یا مکمل ها این ماده مهم را وارد بدن کنید. باید بدانید که بسیاری از غذا ها حاوی کلسیم هستند. اما این لبنیات اند که منبع اصلی کلسیم معرفی شده اند. شیر، ماست؛ پنیر و دوغ سرشار از کلسیم بوده که بعد از مصرف آن بدن به راحتی می تواند آن را جذب کند. در کنار لبنیات مواد غذایی زیر نیز دارای کلسیم زیادی هستند:

  • ماهی ساردین
  • آب پرتقال غنی شده
  • ماهی قزا آلا
  • غلات غنی شده
  • سبزی هایی مانند کلم، شلغم
  • لوبیا و کنسرو لوبیا
  • لوبیا سبز
  • میگو
  • کلم بروکلی
  • پرتقال
  • انجیر خشک
  • کنجد
  • آرد ذرت
  • اسفناج

 

چرا بدن به کلسیم نیاز دارد؟

با توجه به تمامی مطالب گفته شده در پیش از این، شاید متوجه شده باشید که نقش کلسیم در بدن انسان چیست. ما در ادامه قرار است به مهمترین نقش هایی که کلسیم در بدن دارد اشاره کنیم و به شما گوشزد کنیم که چرا بدن انسان به کلسیم نیاز دارد:

  • نقش کلسیم در سلامت دندان ها و استخوان ها

چیزی در حدود 99% از کلسیم بدن در استخوان و دندان ذخیره خواهد شد. کلسیم ماده ای است که برای رشد، سلامتی و نگهداری دندان ها و استخوان ها ضروری است. زمانی که کودکان در سن رشد قرار دارند، کلسیم می تواند منجر به رشد استخوان های آنان شود. بعد از اینکه سن رشد هم متوقف شد، کلسیم همچنان می تواند به حفظ استخوان ها کمک کرده و به افزایش تراکم استخوان کمک کند. همچنین باید بدانید کلسیم می تواند به راحتی مانع از پوکی استخوان شود، بیماری که یکی از نشانه های پیری است.

  • نقش کلسیم در انقباض عضله ها

هم چنین جا دارد اشاره کنیم که کلسیم به منقبض شدن عضله ها نیز کمک فراوانی می کند. زمانی که عصب های شما عضله ها را تحریک می کنند، بدن به صورت خودکار کلسیم آزاد می کند. کلسیم آزاد شده در بدن به پروتئین های موجود در عضله کمک می کند تا به خوبی کار انقباض را انجام دهند. پس می توان عنوان کرد که یکی از نقش های مهم کلسیم در بدن، منقبض کردن عضلات است. هنگامی که بدن کلسیم را به سمت عضلات پمپاژ می کند، عضله ها شل خواهند شد.

  • نقش کلسیم در سیستم قلبی و عروقی

نقش کلسیم در بدن به همین چند نکته ساده خلاصه نمی شود. کلسیم می تواند نقش مهمی در لخته شدن خون را ایفا کند. روند لخته شدن خون بدن، روندی پیچیده محسوب می شود و مراحل گوناگونی دارد. یکی از این مراحل شامل فرایندهای شیمیایی از جمله کلسیم می شود. همانطور که اشاره کردیم، نقش کلسیم در بدن به کمک کردن در انقباض عضله ها نیز ختم می شود. یکی از عضله های مهم در بدن، قلب انسان است. پس می توان گفت که نقش کلسیم در عملکرد عضلات، شامل عملکرد عضله قلب هم می شود.

کلسیم باعث شل شدن عضله های عروق خونی می گردد. مطالعات زیادی رابطه احتمالی بین مصرف زیاد کلسیم و فشار خون پایین را نشان می دهند. همانطور که پیش از این نیز اشاره کردیم، ویتامین D نیز برای سلامت استخوان ها ضروری است، زیرا این ویتامین به جذب هرچه بیشتر کلسیم در بدن کمک می کند.

  • نقش کلسیم در تنظیم آنزیم ها

در ادامه نقش کلسیم در بدن به این نکته خواهیم رسید که کلسیم در تنظیم آنزیم های موجود در بدن نیز کمک می کند. کلسیم برای بسیاری از آنزیم ها یک عامل مشترک به حساب می آید. درصورتی که کلسیم موجود در بدن انسان از یک سطحی پایین تر بیایید، برخی از آنزیم های کلیدی به درستی نمی توانند کار کنند و عملکرد موثرشان را از دست خواهند داد.

 

نقش های دیگر کلسیم در بدن

علاوه بر موارد فوق مطالعات حاکی از آن است که مصرف کافی کلسیم می تواند منجر به موارد زیر شود:

  • کلسیم باعث کاهش خطراتی مانند فشار خون بالا به خصوص در زمان بارداری خواهد شد.
  • کلسیم می تواند منجر به کاهش فشار خون در جوانان شود.
  • افرادی که مادران آن ها در دوران بارداری کلسیم کافی مصرف کرده باشند، از خطرات ناشی از فشار خون پایین به دور خواهند بود.
  • کلسیم در بدن می تواند منجر به بهبود مقادیر کلسترول شود.
  • کلسیم قادر است خطر ابتلا به آدنوم روده بزرگ که یک نوع تومور غیر سرطانی است را کاهش دهد.

 

چه مواردی باعث کم شدن کلسیم در بدن خواهد شد؟

از آن جایی که نقش کلسیم در بدن بسیار مهم است، باید از عادات و مواد غذایی که باعث کاهش یافتن و یا از بین رفتن کلسیم در بدن انسان می شوند، دوری کرد. شرایط و یا عادت های زیر می تواند منجر به کاهش سطح کلسیم در بدن شده که به آن هیپوکالمی می گویند:

  • اختلالات مختلف در خورد و خوراک مانند پرخوری و یا بی اشتهایی
  • قرار گرفتن فرد در معرض موادی مانند جیوه
  • مصرف کردن بیش از اندازه موادی مانند منیزیم
  • استفاده طولانی مدت از برخی داروها مانند شیمی درمانی
  • کمبود هورمون پاراتیروئید
  • افرادی که پروتئین و یا سدیم زیادی مصرف می کنند. (سدیم باعث دفع کلسیم می شوند)
  • برخی از بیماری ها مانند سرطان
  • مصرف زیاد کافئین، نوشابه و الکل
  • برخی از بیماری هایی مانند التهاب روده و بیماری های گوارشی
  • برخی از جراحی ها مانند برداشتن از معده
  • نارسایی کلیه ها
  • پانکراتیت
  • استفاده طولانی مدت از ملین ها
  • کمبود ویتامین D
  • کمبود فسفات

همچنین جا دارد در این قسمت به این موضوع اشاره کنیم که مقداری از کلسیم در بدن به وسیله عرق کردن و یا ادرار از بدن خارج می شود. پس غذاها و یا فعالیت هایی که باعث شود این عملکردها تشویق شوند، می تواند منجر به کاهش کلسیم در بدن شود.

 

کمبود کلسیم در بدن منجر به بروز چه مشکلاتی خواهد شد؟

هیپوکالمی به بیماری گفته می شود که در آن، بدن فرد به کمبود کلسیم مبتلا شده است. کمبود طولانی مدت کلسیم در بدن می تواند منجر به بروز برخی از بیماری هایی مانند تغییرات در دندان ها، بروز آب مروارید، تغییر در عملکرد قلب و مغز و پوکی استخوان شود. در ابتدا ممکن است کمبود کلسیم علائم زیادی نداشته باشد، اما در صورتی که درمان نشود، می تواند مشکلات مختلفی را به بار بیاورد. از مهمترین این مشکلات می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • مشکلات عضلانی: بروز مشکلات عضلانی مانند دردهایی در عضلات و گرفتگی، دردهایی در ران و بازو در هنگام راه رفتن، بی حسی و احساس سوزش در دست و پاها

  • خستگی مفرط: کمبود کلسیم در بدن می تواند باعث بروز خستگی های مفرط و کمبود انرژی در فرد شود. در دراز مدت نیز می تواند باعث بی خواب شدن فرد گردد. سرگیجه، سبکی سر، عدم تمرکز و فراموشی از تاثیرات کمبود کلسیم در بدن است.

  • پوکی استخوان: یکی از مهمترین مشکلاتی که بعد از کمبود کلسیم در بدن بروز پیدا می کند، پوکی استخوان است. نازک شدن استخوان، آسیب پذیر بودن در برابر شکستگی ها، درد و ... نیز از عوارض کمبود کلسیم است.

  • بروز مشکلات دندان: مشکلاتی مانند پوسیدگی دندان ها، شکننده شدن دندان، تحریک لثه ها، ضعیف شدن ریشه دندان ها

  • بروز افسردگی: تحقیقات نشان داده که کمبود کلسیم می تواند با بروز افسردگی رابطه داشته باشد.

خشک شدن ناخن، ریزش مو، خشک شدن پوست و ... را هم می توان به عنوان مشکلات ناشی از کمبود کلسیم دانست. از همین رو شما می توانید به نقش کلسیم در بدن به سادگی پی ببرید.

 

بدن به چه میزان کلسیم نیاز دارد؟

حال که با نقش کلسیم در بدن آشنا شدید، شاید بخواهید بدانید که چه میزان کلسیم در بدن هر شخص نیاز است. در اینجا ذکر این نکته دارای اهمیت است که میزان کلسیم مورد نیاز شما، به سن شما بستگی دارد. ما در جدول زیر مقادیر مورد نیاز کلسیم به میلی گرم را برای هر سن ذکر کرده ایم:

سن

مقدار پیشنهادی

تولد تا 6 ماهگی

200 میلی گرم

نوزادان بین 7 تا 12 ماهه

260 میلی گرم

کودکان بین 1 تا 3 ساله

700 میلی گرم

کودکان بین 4 تا 8 ساله

1000 میلی گرم

کودکان بین 9 تا 13 ساله

1300 میلی گرم

نوجوانان بین 14 تا 18 ساله

1300 میلی گرم

بزرگسالان بین 19 تا 50 ساله

1000 میلی گرم

مردان بزرگسال بین 51 تا 70 ساله

1000 میلی گرم

زنان بزرگسال بین 51 تا 70 ساله

1200 میلی گرم

بزرگسالان بیشتر از 71 سال

1200 میلی گرم

بانوان نوجوان باردار و شیرده

1300 میلی گرم

بانوان بزرگسال باردار و شیرده

1000 میلی گرم

 

نتیجه گیری

کلسیم یکی از موادی است که نقش بسیار مهمی در سلامت بدن انسان دارد. این ماده مغذی در حدود 99% در استخوان ها و دندان ها ذخیره خواهد شد. پس به سادگی می توان نقش کلسیم در سلامت استخوان و دندان ها را پیدا کرد. از سویی باید بدانید که می توانید کلسیم را در مواد غذایی بسیار زیادی پیدا کنید. لبنیات ها سرشار از کلسیم هستند. نقش کلسیم در بدن علاوه بر سلامت استخوان ها و دندان ها، محافظت از عضلات، تنظیم آنزیم ها و ... نیز می باشد.

نظرات